ျမတ္မဂၤလာစာေစာင္ပါ ျမန္မာျပည္တလႊားမွ ရဟန္း၊ရွင္၊လူမ်ားက ဆရာေတာ္ရေ၀ထြန္း (အ႐ွင္တိေလာကသာရ) ထံသုိ႕ ဘာသာေရးႏွင္႕ ပက္သက္၍ ေမးျမန္းထားသည္မ်ားကို ျပန္ေျဖထားျခင္းျဖစ္သည္။ ဘာသာေရးႏွင္႕ပက္သက္၍ မိမိကိုယ္တုိင္ မရွင္းလင္းသည္ မ်ားကိုပါ သိရွိႏုိင္သည္႕အျပင္ မိမိမေတြးမိသည္႕ ေမးခြန္းမ်ားကိုပါ ေတြ႕ရႏုိင္သည္။ အထူးသျဖင္႕ ႏုိင္ငံရပ္ျခားသုိ႕ ေရာက္ရွိေနသူမ်ား၊ ေမးျမန္းရမည္႕ ရဟန္းသံဃာေတာ္မ်ား၏ အေ၀းတြင္ ေရာက္ရွိ ေနသူမ်ား၊ ဗုဒၶဘာသာႏွင္႕ ပက္သက္၍ ႏုိင္ငံျခားသားမ်ား ေမးျမန္းလာမႈကို ေျဖၾကားလုိသူမ်ား အထူးေဆာင္ထားသင္႕ေသာ စာအုပ္ျဖစ္သည္။ ေျဖၾကားရာတြင္ လုိရင္းတုိရွင္း၊ အေထာက္အထား ခုိင္ခုိင္လုံလုံျဖင္႕ ေျဖၾကားထားသည္ကို ေတြ႕ရသည္။

( ေမး ) ( ေရစက္ခ် အမွ်ေ၀ )
အရွင္ဘုရား၊ ေရတြင္း၊ ေရကန္၊ ဘုရား၊ ေက်ာင္း၊ သိမ္၊ ဇရပ္မ်ား ေဆာက္လုပ္လွဴဒါန္းသည္မွအစ ဆြမ္းေကၽြး၊ ပရိတ္နာ၊ ရွင္ျပဳ၊ သီလခံယူ၊ တရားနာ စသည္၌ ေနာက္ပိတ္ဆံုး ေရစက္ခ်၊ အမွ်ေ၀၊ သာဓုေခၚ ျပဳလုပ္ၾကသည္မ်ားကို ေတြ႔ရပါသည္။ အကယ္၍မ်ား အထက္ေဖာ္ျပပါ အလွဴဒါနေကာင္းမႈမ်ား ျပဳလုပ္ျပီး ေရစက္ခ်၊ အမွ်ေ၀၊ သာဓုေခၚ မျပဳခဲ့ပါလွ်င္ ၄င္းျပဳလုပ္ခဲ့ေသာ အလွဴဒါနေကာင္းမႈအတြက္ ေကာင္းက်ိဳးခ်မ္းသာ၊ ကုသိုလ္မ်ား မရႏိုင္ဘူးလားဘုရား၊ အလွဴဒါန အထမေျမာက္ျခင္းေရာ ျဖစ္ႏိုင္ပါသလားဘုရား၊ ဘာပစၥည္းလွဴလွဴ ေရစက္ခ်၊ အမွ်ေ၀၊ သာဓုေခၚျပီးမွ ကုသိုလ္အက်ိဳး ခံစားရပါသလား ဘုရား၊ ေျဖၾကားေပးေတာ္မူပါ အရွင္ဘုရား။
( ဦး၀မ္း-၃-ရပ္ကြက္၊ ဥႆာျမိဳ႔သစ္၊ ပဲခူး )

( ေျဖ )
ေရစက္ခ်ျခင္းဟူသည္မွာ- အလွဴတခု လွဴဒါန္းရာ၌
၁။ လွဴဒါန္းျခင္း
၂။ ဆုေတာင္းျခင္းႏွင့္
၃။ အမွ်ေ၀ျခင္း ဟူ၍ အပိုင္း ၃-ပိုင္းရွိရာ ဤပစၥည္း ဤ၀တၳဳမ်ားကို လွဴဒါန္းပါ၏။
ဤသို႔လွဴဒါန္းရေသာေၾကာင့္ နိဗၺာန္မ်က္ေမွာက္ျပဳရပါလို၏။ ဤေကာင္းမႈ၏ အဖို႔ဘာဂကို သတၱ၀ါတို႔ ရရွိၾကပါေစ-ဟု စိတ္ေစတနာ ေလးေလးနက္နက္ျဖင့္ အမွ်ေ၀ရျခင္းမွာ ဘုရားအေလာင္း သူေတာ္ေကာင္းတို႔ ျပဳရိုးအစဥ္ပင္ ျဖစ္ပါသည္။

ေ၀ႆႏၲရာမင္းႀကီးသည္ ဒါနျပဳတိုင္း ေရစက္ခ်၊ အမွ်ေ၀ေလ့ရွိပါသည္။ ထိုေရစက္ခ် အမွ်ေ၀မႈသည္ပင္ မာရ္နတ္ စစ္တိုက္လာရာ၌ ဤေဗာဓိပင္ႏွင့္ ေရႊပလႅင္ကို ရေရး (သဗၺညဳတဉာဏ္ကိုရေရး) အတြက္ ေ၀ႆႏၲရာဘ၀တြင္ လွဴဒါန္း၍ ေရစက္ခ်ခဲ့သည္ကို ဤမဟာပထ၀ီေျမႀကီး အသိသက္ေသျဖစ္သည္ဟု သက္ေသျပဳသျဖင့္ ပထ၀ီေျမႀကီးက သက္ေသခံခဲ့ပါသည္။ အလွဴရွင္မွာ အျခား အကုသိုလ္အက်ိဳးေပး၍ ငရဲသို႔ ေရာက္သြားသည့္တိုင္ေအာင္ ယမမင္းက အမွ်ေပးေ၀ ဖူးသည္မဟုတ္ေလာ-ဟု သတိေပး၍ ကုသိုလ္ကို သတိရကာ ငရဲမွ လြတ္ႏိုင္ပါသည္။ ထို႔ျပင္လည္း ပုညကိရိယ ၀တၳဳ (ကုသိုလ္ေကာင္းမႈ) ၁၀-ပါးတြင္ အမွ်ေ၀ျခင္း (ပတၱိဒါန) သည္လည္း ဒါနစေသာ ကုသုိလ္တို႔ကဲ့သို႔ ကုသိုလ္ တမ်ိဳးျဖစ္ရာ ေရစက္ခ်၊ အမွ်ေ၀သျဖင့္ ကုသုိလ္တမ်ိဳး တိုးႏိုင္ပါေသးသည္။ အလွဴလွဴရာ၌ ဆုေတာင္းျခင္းမျပဳဘဲ လွဴျခင္းမွာ ေပးကမ္းျခင္းသက္သက္သာျဖစ္၍ နိဗၺာန္ကို ဆုေတာင္းမွ ဒါနပါရမီ ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ပါရမီဒါန ျပဳလုပ္ၾကသူတိုင္း ဆုေတာင္းျခင္း စသည့္ ေရစက္ခ်မႈကို မျပဳမေန ျပဳလုပ္ၾကရပါသည္။

( ေမး ) ( ေသြးလွဴဒါန္းျခင္း )
အရွင္ဘုရား၊ တပည့္ေတာ္သည္ ဆင္းရဲခ်ိဳ႔တဲ့သျဖင့္ အလွဴဒါန ႀကီးႀကီးက်ယ္က်ယ္ မျပဳႏိုင္ပါ။ သို႔ေသာ္ ေသြးလွဴဒါန္းမႈကိုမူ မၾကာမၾကာ ျပဳပါသည္။ ေသြးလွဴဒါန္းျခင္းသည္ မည္ကဲ့သို႔ ကုသုိလ္ရေၾကာင္း၊ ဒါနအမ်ားတြင္ မည္သည့္ဒါနမ်ိဳးျဖစ္ေၾကာင္း သိလိုပါသျဖင့္ ေျဖၾကားေပးေတာ္မူပါဘုရား။
( မသီတာ-ဘုရင့္ေနာင္ေစ်း၊ ရန္ကုန္ )

( ေျဖ )
နိဗၺာန္ မဂ္ဖိုလ္ကို ဆုေတာင္း၍ အပဗဟိဒၶျဖစ္ေသာ ပစၥည္း၀တၳဳ (တိုင္းျပည္ႏွင့္ သားမယားအထိ) လွဴဒါန္းေသာ ဒါနမွာ ဒါနပါရမီျဖစ္၍
အဂၤါ, ေျခ, လက္, မ်က္စိ, နား, ႏွာ စသည္ လွဴဒါန္းေသာဒါနမွာ ရိုးရိုးဒါနပါရမီထက္ မြန္ျမတ္ေသာ ဒါနဥပပါရမီ ျဖစ္ပါသည္။
သူတပါးအတြက္ မိမိအသက္ကို စြန္႔လွဴေသာ ပါရမီမွာ အျမတ္ဆံုး ပရမတၳပါရမီ ျဖစ္ပါသည္။

ေသြးလွဴျခင္းမွာ ဗဟိဒၶပစၥည္း၀တၳဳထက္ အရင္းက်ေသာ အဇၩတၱ၀တၳဳေသြးျဖင့္ ကယ္ဆယ္ေသာသေဘာ ျဖစ္သျဖင့္ ဒါနဥပပါရမီ၌ သြင္း၍ရပါသည္။ ထူးျမတ္ေသာ အသက္ကယ္ဒါန (ဇီ၀ိတဒါန) ျဖစ္သျဖင့္ ေသြးလွဴျခင္းမွာ အလြန္မြန္ျမတ္လွပါသျဖင့္ ႀကိဳးစား၍ လွဴဒါန္းေစလိုပါသည္။

( ေမး ) ( ရဟန္းခံႏွင့္ သိကၡာခ် )
အရွင္ဘုရား၊ ရဟန္းခံရာတြင္ ကာရကသံဃာထဲ၌ ပါရာဇိက ရဟန္းတပါး ပါပါက ပဥၥင္းေလာင္း ရဟန္း ျဖစ္-မျဖစ္ ႏွင့္ သိကၡာခ်လိုေသာ ရဟန္းသည္ ဘုရားရုပ္ပြားေတာ္ေရွ႔တြင္ မိမိကိုယ္ကို သိကၡာခ်၍ ရနိုင္-မရႏိုင္ ေျဖၾကားေပးေတာ္မူပါဘုရား။
( အဂၢဉာဏ-က-တ၊ ေတာင္ငူ )

( ေျဖ )
ရဟန္းခံရာ၌ ပါရာဇိက ရဟန္းအျပင္ ငါးပါးရွိက ပဥၥင္းေလာင္း ရဟန္းျဖစ္ပါသည္။
(ယခင္က က်မ္းညႊန္းပါဠိႏွင့္တကြ ေျဖဆိုခဲ့ျပီး ျဖစ္သည္)။

သိကၡာခ်ရာ၌ စိတ္၊ ေခတ္၊ ကာလ၊ ပေယာဂ၊ ပုဂၢလ၊ ၀ိဇာနန-အဂၤါ ၆-ပါးရွိရာ နားေထာင္ေနေသာ ပကတိ စိတ္မွန္ပုဂၢိဳလ္ႏွင့္ သိကၡာခ်သံကိုၾကား၍ သိျခင္းအဂၤါႏွင့္ျပည့္စံုရန္ လိုအပ္လွသျဖင့္ ဘုရားေရွ႔၌ မိမိကုိယ္ကို သိကၡာခ်၍ မရပါ။
နားေထာင္ေနေသာ ပုဂၢိဳလ္တဦးဦး (သို႔မဟုတ္) အမ်ားရွိရန္ လိုအပ္လွပါသည္။

အထူးမွတ္သားရန္မွာ
ရွင္သာမေဏျပဳရာ၌ ဆရာေရာ သာမေဏေလာင္းပါ သရဏဂံုပီသျခင္း (ဥဘေတာ၀ိသုဒၶိ) အေရးႀကီးသျဖင့္ ရွင္ျဖစ္ရန္ခက္ေသာ္လည္း လူထြက္ရာ၌ လူ၀တ္လဲလွယ္ရံုမွ်ျဖင့္ ျပီးေသာေၾကာင့္ အျပဳခက္၍ အထြက္လြယ္ပါ
သည္။ ရဟန္းခံရာ၌ ရဟန္းေလာင္း အဂၤါညီသူအဖို႔ ကမၼ၀ါဆရာမ်ားက ကမၼ၀ါစာပီသစြာ ဖတ္ရြတ္ႏိုင္လွ်င္ ရဟန္းျဖစ္သည္။ လူထြက္ရာ၌မူ သိကၡာခ်အဂၤါႏွင့္ ညီညြတ္ရန္ ခက္လွသျဖင့္ အျဖစ္လြယ္ကာ အထြက္ခက္လွသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ လြယ္လြယ္သိကၡာခ်ရန္ မသင့္ေၾကာင္း သတိျပဳသင့္ပါသည္။

( ေမး ) ( ခႏၲီ-သည္းခံျခင္း )
အရွင္ဘုရား၊ ခႏၲီပါရမီ (သည္းခံျခင္း) ၏ ဆိုလိုရင္းတြင္ သည္းခံျခင္းသည္ ျမတ္၏-ဟုဆိုရာ သည္းခံျခင္းျဖင့္ မည္ကဲ့သို႔ ျမတ္သည္ကို ေျဖၾကားေတာ္မူပါဘုရား။
( ေမာင္ေက်ာ္ဆန္း-ထား၀ယ္ )

( ေျဖ )
ခႏၲ်ာ ဘိေယ်ာ န ၀ိဇၨတိ-ခႏၲီပါရမီထက္ လြန္ကဲေသာ ပါရမီ မရွိ။
ခႏၲီ ပရမံ တေပါ တိတိကၡာ-သည္းခံျခင္းသည္ ျမတ္ေသာအက်င့္တည္း-ဟူေသာ ဆိုရိုးစကားမ်ား အရ ပါရမီဆယ္ပါးတြင္ ခႏၲီပါရမီမွာ အခက္ခဲဆံုးႏွင့္ အျဖစ္ႏိုင္ခဲဆံုးေသာ တရားျဖစ္သည္။

ဒါနစေသာ ပါရမီဆယ္ပါးလံုးတြင္ ခႏၲီပါရမီ ပါရသည္။ တနည္းအားျဖင့္ ခႏၲီပါရမီ သည္းခံႏိုင္မွ က်န္ပါရမီအားလံုးကို ျဖည့္က်င့္ႏိုင္သည္။ ဒါန သီလစေသာ ပါရမီတို႔တြင္ ပါရမီေျမာက္ေအာင္ စိတ္ကို ႏွိပ္ကြပ္၊ ထိန္းသိမ္းႏိုင္မႈမွာ ခႏၲီျဖစ္သည္။ ကုသုိလ္အားလံုး၏ အေျခခံတရားမွာလည္း သည္းခံႏိုင္မႈသာ ျဖစ္သည္။ ခႏၲီပါရမီရွင္သည္ ေမတၱာတရား အားႀကီးသူသာ ျဖစ္သျဖင့္ ေမတၱာရွင္လည္း ျဖစ္ေပရာ အမ်က္ေဒါသ၊ အျပစ္ဟူသမွ်ကို ေခ်ဖ်က္ႏိုင္၍ အလြန္တရာ ျမင့္ျမတ္လွေပသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေအာင္ႏိုင္ခက္ခဲ၊ စစ္ေျမထဲ၀ယ္၊ ေအာင္ပြဲရသည္၊ သူဟုမည္ရွင့္-စသည္ျဖင့္ ခႏၲီပါရမီရွင္သည္ စစ္ပြဲတကာတြင္ ေအာင္ျမင္ေနက် စစ္သူႀကီး သဖြယ္ျဖစ္ေၾကာင္း ဆိုေပသည္။

( ေမး ) ( နတ္ဗိမာန္မ်ား )
အရွင္ဘုရား၊ ယခုေခတ္ အာကာသယာဥ္မ်ားသည္ လကမၻာ၏ ဟိုမွာဘက္ အလြန္အထိ ခရီးဆက္ၾကသည္ဟု ၾကားဖူး ဖတ္ဖူးပါသည္။ သို႔ေသာ္ လမ္းခရီး၌ နတ္ျပည္ နတ္ဗိမာန္မ်ားကို ေတြ႔ရေၾကာင္း မၾကားဖူး မဖတ္ဖူးပါ။ ထို႔ေၾကာင့္ နတ္ျပည္ နတ္ဗိမာန္မ်ား တကယ္ရွိ-မရွိ ေမးေလွ်ာက္ရပါသည္၊ ေျဖၾကားေတာ္မူပါဘုရား။
( ေမာင္ျမင့္ၾကည္-မိတၳီလာျမိဳ႔ )

( ေျဖ )
လူတကိုယ္လံုး၌ ရုပ္တရားမ်ားသည္ ၾသဠာရိကရုပ္၊ သုခုမရုပ္-ဟူ၍ ရွိသည္။
ဥတုဇရုပ္မွာ ၾသဠာရိကရုပ္မ်ိဳးျဖစ္၍ ျမင္ရ ေတြ႔ထိ၍ရသည္။
သုခုမရုပ္မွာ မျမင္ရ ေတြ႔ထိ၍ မရေသာရုပ္ျဖစ္သည္။
ပံုစံမွာ မ်က္စိတြင္ ျမင္ဓာတ္-စကၡဳပသာဒရုပ္၊
နားတြင္ ၾကားဓာတ္-ေသာတပသာဒရုပ္ စသည္ ငါးမ်ိဳးျဖစ္သည္။

၄င္းသုခုမရုပ္မ်ားမွာ လူေသလွ်င္ မီးျငိမ္းသလို ႀကိဳတင္၍ ကြယ္ေပ်ာက္ကုန္သည္။ ထိုလူတို႔၏ သုခုမရုပ္မ်ား သဖြယ္ နတ္တို႔၏ တကိုယ္လံုးရုပ္မ်ားသည္ သုခုမရုပ္မ်ားပင္ျဖစ္၍ လူမ်ားက ၄င္းတို႔အား မျမင္ႏိုင္။ ဆီမ်ားသည္ ၀ါဂြမ္း၌ စိမ့္၍၀င္ႏိုင္သလို ၾသဠာရိကရုပ္မ်ားက သုခုမရုပ္အတြင္းသို႔ စိမ့္၍၀င္ႏိုင္သည္။

မျမင္ရေသာ နတ္တို႔ ကိုယ္တြင္းသို႔ လူမ်ား၊ လူ၏ ကိုယ္တြင္းသို႔ နတ္မ်ား ဆီႏွင့္ဂြမ္းလို ပူးေပါင္း၀င္ေရာက္ႏိုင္ၾကသည္။ ထို႔အတူ နတ္ဗိမာန္မ်ားသည္ ကမၼပစၥယ ဥတုဇရုပ္မ်ားျဖစ္၍ သုခုမသေဘာရွိေလသည္။ အာဠ၀ီျပည္ အနီးတြင္ အာဠာ၀က နတ္ဘီလူး၏ ဗိမာန္ႀကီး ရွိသည္။ လူမ်ား တိရစၧာန္မ်ား မျမင္ရ။ တိုး၀င္၍ သြားေနေသာ္လည္း မသိၾက။ တန္ခိုးရွင္ ျမတ္စြာဘုရားသာ သိ၍ ၀င္ေရာက္သီတင္းသံုးေတာ္မူသည္။ ေဟမ၀တ သာတာဂိရိနတ္တို႔လည္း ျမင္၍ ေရွာင္ကြင္း သြားေနၾကရသည္။ ထို႔အတူ ေကာင္းကင္၌ နတ္ဗိမာန္ရွိရာ တန္ခိုးရွင္တို႔ႏွင့္ နတ္အခ်င္းခ်င္းတို႔သာျမင္၍ ေရွာင္ကြင္းသြားေနၾကသည္။ ရုကၡစိုး စသည္တို႔မွာလည္း သစ္ပင္ေပၚ၌တက္၍ ေနၾကသည္မဟုတ္။ သစ္ပင္အနီး (သို႔မဟုတ္) ထိပ္ဖ်ားစသည္၌ ဗိမာန္ သီးျခားရွိေပသည္။ တန္ခိုးရွင္ႏွင့္ သူတို႔အခ်င္းခ်င္းသာ ျမင္ရသည္။ လူမ်ားမျမင္ရပါ။ ထိုသေဘာကို ဆင္ျခင္၍ ေကာင္းကင္ရွိ နတ္ျပည္၊ နတ္ဗိမာန္တို႔ႏွင့္ အာကာသယာဥ္တို႔ဆိုင္ရာ ျပႆနာကို ရွင္းလင္းႏိုင္လိမ့္မည္ဟု ေမွ်ာ္လင့္ပါသည္။

( ေမး ) ( ေခတ္သံုးပါးႏွင့္ ေလာကဓာတ္ )
အရွင္ဘုရား၊ ဇာတိေခတ္၊ အာဏာေခတ္၊ ၀ိသယေခတ္၊ သံုးပါးႏွင့္ ေလာကဓာတ္၊ စၾကာ၀ဠာတိုက္ ဟူသည္ မည္သို႔ထူးျခားသည္ကို ရွင္းလင္းေျဖၾကားေတာ္မူပါဘုရား။
( ေမာင္ျမင့္ၾကည္-မိတၳီလာျမိဳ႔ )

( ေျဖ )
ဇာတိေခတ္-ဟူသည္မွာ ျမတ္စြာဘုရား ဖြားျမင္ေတာ္မူရာ ဤစၾက၀ဠာႏွင့္ ျဖစ္ေဖာ္ျဖစ္ဖက္၊ ပ်က္ေဖာ္ပ်က္ဖက္ (ဖြားေတာ္မူရာ၊ ဘုရားအျဖစ္ေရာက္ရာ၊ ဓမၼစၾကာတရား ေဟာေတာ္မူရာတို႔၌ အတူတုန္လႈပ္ရာ) စၾကာ၀ဠာ တိုက္တေသာင္းကို ဆိုပါသည္။

အာဏာေခတ္ဆိုသည္မွာ ျမတ္စြာဘုရား၏ တန္ခိုးေတာ္၊ ပရိတ္ေတာ္၊ အာဏာေတာ္ပ်ံ႔ႏွံ႔ရာ စၾက၀ဠာကုေဋတသိန္းကို ဆိုပါသည္။ ၀ိသယေခတ္ဟူသည္မွာ ျမတ္စြာဘုရား၏ သဗၺညဳတဉာဏ္ က်က္စားရာ စၾကာ၀ဠာအနႏၲကို ဆိုပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ စၾကာ၀ဠာ တခုမွ်ကိုသာ ဆိုေသာ ေလာကဓာတ္တခု၊ စၾကာ၀ဠာတခု ဟူသည္မွာ ဇာတိေခတ္၏ အတြင္း၌ ပါ၀င္ေသာ ဌာနတစိတ္မွ်သာ ျဖစ္ပါသည္။

( ေမး ) ( နတ္ျဗဟၼာႏွင့္ ရဟႏၲာ )
အရွင္ဘုရား၊ ေဆာင္းပါးရွင္တဦး ေရးသားထားသည္မွာ ဗုဒၶျမတ္စြာ မဟာသမယသုတ္ေတာ္ကို ေဟာၾကားရာတြင္ နာၾကားရေသာ နတ္ျဗဟၼာမ်ား သုတ္ေတာ္၏အဆံုး၌ ကုေဋတသိန္းခန္႔ ရဟႏၲာျဖစ္သည္ဟု ပါရွိပါသည္။ နတ္ျဗဟၼာမ်ား ရဟႏၲာ ျဖစ္ႏိုင္-မျဖစ္ႏိုင္ ေျဖၾကားေပးေတာ္မူပါဘုရား။
( ဦးသာဆင္-ေရၾကည္ျမိဳ႔၊ ဧရာ၀တီတိုင္း )

( ေျဖ )
ဣတိ-ဤသို႔၊ ေဒသနာပရိေယာသာေန-ဤမဟာသမယသုတ္ကို ေဟာေတာ္မူျပီးေသာ အဆံုး၌၊ ေကာဋိသတ သဟႆေဒ၀တာ-ကုေဋတသိန္းေသာ နတ္ျဗဟၼာတို႔သည္။ အရတၱံ-အရဟတၱဖိုလ္သို႔၊ ၀ါ-ရဟႏၲာအျဖစ္သို႔။ ပတၱာ-ေရာက္ၾကကုန္၏။ ေသာတာပႏၷာဒီနံ-ေသာတာပန္, သကဒါဂါမ္, အနာဂါမ္, ျဖစ္ကုန္ေသာ နတ္ျဗဟၼာတို႔၏။ ဂဏနာ-အေရအတြက္သည္။ နတၳိ-မရွိ။ ဟု ၄င္းသုတ္အ႒ကထာ၌ ဆိုထားပါသည္။

နတ္ျဗဟၼာတို႔သည္ ရဟႏၲာ ျဖစ္ႏိုင္ၾကပါသည္။ စတုမဟာရာဇ္မွစ၍ ၀သ၀တၱီအထိ နတ္ျပည္ေျခာက္ထပ္ရွိ နတ္တို႔သည္ ေသာတာပန္, သကဒါဂါမ္, အျဖစ္ျဖင့္ ေနႏိုင္ၾက၍ အနာဂါမ္ျဖစ္လွ်င္ ထိုနတ္ဘံုတို႔မွ စုေတႃပီး အထက္ျဗဟၼာ့ဘံု ( သုဒၶါ၀ါသဘံု ) တို႔သို႔ ေရာက္ၾကရပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ နတ္ျပည္၌ ရဟႏၲာျဖစ္လွ်င္ ျဗဟၼာ့ျပည္သို႔ ေျပာင္းၾကရေၾကာင္း မွတ္သားသင့္ပါသည္။

( ေမး ) ( အဇိတ ရဟန္း )
အရွင္ဘုရား၊ ေနာင္ပြင့္လတံ့ေသာ အရိေမေတၱယ် ဘုရားအေလာင္းသည္ ေဂါတမျမတ္စြာဘုရား လက္ထက္မွာ အဇိတ-အမည္ရွိ မထင္ရွားေသာ ရဟန္းျဖစ္ခဲ့ျပီး အဇာတသတ္မင္း၏ သားေတာ္လည္း ျဖစ္သည္ဟု ဆိုပါသည္။ မည္သည့္က်မ္းဂန္မွာ လာပါသလဲဘုရား၊ အဇိတ-ရဟန္းသည္ ေဂါတမဘုရားရွင္ လက္ထက္တြင္ မည္သည့္တရား မဂ္အဆင့္ကို ရရွိပါသလဲဘုရား။
( ဦးေဖသက္ညြန္႔-အလံု )

( ေျဖ )
အရိေမေတၱယ်ဘုရား အေလာင္းသည္ ေဂါတမျမတ္စြာဘုရား လက္ထက္တြင္ အဇာတသတ္မင္း၏သား အဇိတမည္ေသာ ရဟန္းတပါး ျဖစ္ေၾကာင္းမွာ အနာဂတ၀င္ စာအုပ္မ်ားတြင္ ပါရွိပါသည္။ ခိုင္ခန္ပေသာက်မ္းလာစကား မဟုတ္ပါ။ ( အဇာတသတ္မင္းသည္ ခမည္းေတာ္ ဗိမၺိသာရမင္းႀကီးအား သတ္၍ မင္းအျဖစ္သို႔ ေရာက္ျပီးေနာက္မွ ပထမသားဦး ရပံု၊ အဇာတသတ္မင္းျဖစ္ျပီး ၄-ႏွစ္ခန္႔တြင္ ျမတ္စြာဘုရား ပရိနိဗၺာန္ျပဳပံု စသည္တို႔ကို တြက္ခ်က္ျပဆိုထားေသာ စာမ်ားအရ အဇိတရဟန္း၊ အဇာတသတ္သား ျဖစ္ႏိုင္-မျဖစ္ႏိုင္ စိစစ္ခ်က္မ်ားလည္း ရွိပါသည္။ ) အဇိတရဟန္းသည္ အရိေမေတၱယ် ဘုရားေလာင္းျဖစ္လွ်င္ ဤေဂါတမဘုရားရွင္ လက္ထက္၌ မည္သည့္တရား မဂ္ဖိုလ္မွ် မရႏိုင္ပါ။ ရလွ်င္လည္း အရိေမေတၱယ်ဘုရား ျဖစ္ေတာ့မည္မဟုတ္၊ ေသာတာပတၱိမဂ္ဖိုလ္ကို ရလွ်င္ပင္ ခုနစ္ဘ၀မွ်ျဖင့္ နိဗၺာန္စံ၀င္သြားေတာ့မည္ျဖစ္ေၾကာင္း သိထားသင့္ပါသည္။

( ေမး ) ( ဆံပင္ ဘုရားလွဴ )
အရွင္ဘုရား၊ တပည့္ေတာ္မသည္ ဆံပင္ရွည္မ်ားကို ဘုရားမွာလွဴမည္ဟု ဆံုးျဖတ္ျပီး အရွည္ထားပါသည္။ ယခု ဆံပင္ရွည္၍ ျဖတ္ျပီးလွဴမည္လုပ္ရာ အခ်ိဳ႔က ဆြပင္အတိုင္း မလွဴေကာင္း ေရာင္၍၊ သို႔မဟုတ္-ဘုန္းႀကီးသံုး ယပ္လုပ္၍ လွဴရသည္ဟု ေျပာပါသည္။ မည္သို႔လွဴသင့္သည္ကို ေျဖၾကားေပးပါရန္ ေလွ်ာက္ထားပါသည္ဘုရား။
( ေအးျငိမ္းမိုး-ပန္းေတာင္းျမိဳ႔ )

( ေျဖ ) ဆံပင္မွာ မိမိခႏၶာကိုယ္မွ ေပါက္ေရာက္ေသာ အရာ၀တၳဳျဖစ္ကာ အေမြး-ေျခသည္း-လက္သည္း-သြား-အေရျပား-တို႔ႏွင့္အတူ တစပဥစကအ၀င္ ေဇဂုစၧ-သေဘာတရားျဖစ္၍ သူေတာ္ေကာင္းတို႔ စက္ဆုပ္အပ္ေသာ အရာ၀တၳဳပင္ျဖစ္ပါသည္။ အမ်ိဳးသမီးတို႔အဖို႔ အမြန္အျမတ္ျဖစ္ေသာ္လည္း ရတနာသံုးပါး၌ ဆံပင္အတိုင္း ဆြဲခ်ိန္လွဴဒါန္း၍လည္း တင့္တယ္မႈမရွိပါ။ လူ႔ဆံပင္ကို ယပ္စသည္လုပ္၍ လွဴဒါန္းရိုးလည္း မရွိပါ။ ျမတ္စြာဘုရားလက္ထက္က ဆံပင္ေကာင္းေသာ အမ်ိဳးသမီးတဦး ဆံပင္ကိုျဖတ္၍ ေရာင္ခ်ရရွိသည့္ေငြျဖင့္ အရွင္ကစၥာယန-စေသာ ရဟႏၲာရွစ္ပါးအား ဆြမ္းခ်က္လွဴဒါန္း၍ ဒိ႒ဓမၼအက်ိဳးေပးသျဖင့္ မိဖုရားျဖစ္သြားေသာ ၀တၳဳတခုကို ေထာက္၍ ဆံပင္ကို ေရာင္းခ်လ်က္ အျခားအက်ိုးျဖစ္မည့္ အလွဴတခုခု လွဴဒါန္းျခင္းသာ အေကာင္းဆံုးျဖစ္ေၾကာင္း ေျဖၾကားလိုပါသည္။

( ေမး ) ( ရဟႏၲာမ်ားႏွင့္ ဘီစီေအဒီ )
အရွင္ဘုရား၊ ၁၉၉၃-ခု ဧျပီလထုတ္ ျမတ္မဂၤလာ စာေစာင္၌ ဆရာေတာ္ဘုရား ေျဖၾကားေသာ ဘာသာေရးျပႆနာ အခန္း၌
၁။ ပဋိသမၻိဒါပတၱရဟႏၲာ
၂။ ဆဠဘိညရဟႏၲာ
၃။ ေတ၀ိဇၨရဟႏၲာ
၄။ သုကၡ၀ိပႆကရဟႏၲာ ဟူ၍ ၄-မ်ိဳးရွိေၾကာင္း ပါရွိပါသည္။

၄င္းရဟႏၲာ ၄-မ်ိဳး၏ အဓိပၸါယ္ကို ထပ္ဆင့္ျပီးသိလိုပါ၍ ေျဖၾကားေပးေတာ္မူပါရန္ႏွင့္ အခ်ိဳ႔ ဘာသာေရးေဆာင္းပါးမ်ိဳး၌ ပါရွိေသာ ဘီစီ-ဘယ္ႏွစ္က ေအဒီ-ဘယ္ႏွစ္က-ဟု ေရးသားထားသည္ကို ဖတ္ရပါသည္။ ၄င္း ဘီစီ။ေအဒီ ဆိုသည္မ်ားကို အဓိပၸါယ္ေဖာ္ျပ၍ ရွင္းလင္းေပးေစလိုပါသည္ဘုရား။
( သုေမတၱာ-မန္က်ည္းသံုးပင္ရြာ )

( ေျဖ )
ရဟႏၲာေလးမ်ိဳးတို႔တြင္
၁။ ပဋိသမၻိဒါပတၱ ရဟႏၲာဆိုသည္မွာ-ရဟႏၲာျဖစ္သည္ႏွင့္တျပိဳင္နက္ ပိဋကတ္သံုးပံုကို အလံုးစံု ကၽြမ္းက်င္တတ္သိသြားေသာ ရဟႏၲာမ်ိဳး ျဖစ္ပါသည္။
၂။ ဆဠဘိည ရဟႏၲာဆိုသည္မွာဆိုသည္မွာ-ရဟႏၲာျဖစ္လွ်င္ပင္ အဘိညာဥ္ေျခာက္ရပ္ သမာပတ္ရွစ္ျဖာကို ရရွိႏိုင္ေသာ ရဟႏၲာမ်ိဳးျဖစ္သည္။
၃။ ေတ၀ိဇၨ ရဟႏၲာဆိုသည္မွာ-ပုေဗၺနိ၀ါသဉာဥ္, ဒိဗၺစကၡဳဉာဏ္, အာသ၀ကၡယဉာဏ္တို႔ကို ရရွိေသာ ရဟႏၲာမ်ိဳးျဖစ္၍
၄။ သုကၡ၀ိပႆက ရဟႏၲာဟူသည္မွာ-ရဟႏၲာျဖစ္ေသာ္လည္း စ်ာန္မရေသာ ရဟႏၲာမ်ိဳးျဖစ္သည္။
အားလံုးရဟႏၲာခ်ည္းျဖစ္ေသာ္လည္း
၁-မွာ အဆင့္အျမင့္ဆံုးျဖစ္၍ ၄-မွာ အဆင့္နိမ့္သည္ဟု ဆိုႏိုင္ပါသည္။

ကမၻာသကၠရာဇ္ကို ေျပာဆိုရာ၌ ခရာဇ္သကၠရာဇ္ကို အသံုးျပဳရသျဖင့္ ခရစ္ေတာ္မေပၚမီက ႏွစ္ကို ဘီစီ-ဟုဆို၍ ခရစ္ေပၚျပီးမွ ေနာက္ျဖစ္ေသာ သကၠရာဇ္ကို ေအဒီ-ဟု ဆိုပါသည္။ ဥပမာ-ျမတ္စြာဘုရားသည္ ဘီစီ-၅၄၄-တြင္ ပရိနိဗၺာန္ျပဳသည္။ ယခုအခ်ိန္အခါသည္ ေအဒီ ၂၀-ရာစု ရွိေနျပီဟူသည္တည္း။

( ေမး ) ( အဘိုး၊ အဘ၊ အေဖႀကီးႏွင့္ လက္ေျခာက္ေခ်ာင္း )
အရွင္ဘုရား
၁။ အခ်ိဳ႔လူပုဂၢိဳလ္မ်ားသည္ ဆရာေတာ္ႀကီးမ်ားအား အဘိုး၊ အဘ၊ အေဖႀကီးဟု ေခၚေ၀ၚသံုးစြဲေနၾကပါသည္။ ထိုသို႔ ေခၚေ၀ၚသံုးစြဲသင့္-မသင့္ ေျဖၾကားေပးေတာ္မူပါဘုရား။
၂။ အခ်ိဳ႔ေသာ ဆင္းတုေတာ္မ်ားမွာ လက္ေခ်ာင္းေတာ္ကေလးမ်ားကို တဖက္က ၅-ေခ်ာင္း၊ တဖက္က ၆-ေခ်ာင္း ျပဳလုပ္ထားျခင္းကို ေတြ႔ရပါသည္။ ေမးၾကည့္ရာတြင္ ၁၁-မီးျငိမ္းရန္ အဓိ႒ာန္၍ လွဴသည္ဟု သိရပါသည္။ ထိုသို႔ လုပ္သင့္-မလုပ္သင့္ ေျဖၾကားေပးေတာ္မူပါဘုရား။
( မတင္ဇာဦး-အ-ထ-က(၁) လႈိင္ )

( ေျဖ )
၁။ ျမတ္စြာဘုရားသည္ လာေရာက္စြပ္စြဲေသာ သိဥၥမာနအား ဘဂိနိ-ႏွမဟု ေခၚေ၀ၚသံုးစြဲ၍ စကားဆိုေတာ္မူပါသည္။ ထို႔အတူ အဂၤုလိမာလသုတ္၌ ယေတာဟံ ဘဂိနိ-ဟု အမ်ိဳးသမီးအား ႏွမ-ဟု ေခၚဆိုခဲ့သည္။ ရ႒ပါလမေထရ္သည္ အိမ္ေဖာ္ မိန္းကေလးအား ထို႔အတူပင္ ေခၚေ၀ၚ၏။ ဘဂိနီတိ အရိယေ၀ါဟာေရာ-ဟု မဇၩိမပဏၰာသ အ႒ကထာ၌ ဖြင့္ဆိုသည္။ ယင္းတို႔မွာ အရိယာ ေ၀ါဟာရ၊ အရိယာပုဂၢိဳလ္မ်ား၏ ေခၚေ၀ၚသံုးစြဲျခင္း-ဟု အဓိပၸါယ္ရွိသည္။

ဤသို႔ ႏွမအရြယ္ကို ႏွမ၊ အမိအရြယ္ကို အမိ-ဟု ေခၚေ၀ၚျခင္းမွာ တပ္မက္တြယ္တာမႈကို ကာကြယ္ႏိုင္သည္ဟု ဆိုသည္။ မဟာမိတၱမေထရ္ျမတ္၏ ဆြမ္းဒါယိကာမ သားအမိတို႔က မေထရ္အား သားေတာ္၊ အကိုေတာ္-ဟု သံုးစြဲေခၚေ၀ၚၾကသည္။ နကုလမာတာ နကုလပိတာ တို႔က ျမတ္စြာဘုရားအား သားေတာ္-ဟုေခၚ၍ ေျပာဆိုသည္ကိုလည္း ဘုရားရွင္ ခြင့္ျပဳသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ဆရာေတာ္ႀကီးမ်ားအား ရင္းႏွီးၾကည္ညိဳစိတ္ျဖင့္ အဘိုး၊ အဘ၊ စသည္ေခၚေ၀ၚျခင္းမွာ အျပစ္ရွိစရာ မျမင္ပါ။ ရွမ္းျပည္ နယ္သူအမ်ားအျပားသည္ ဆရာေတာ္ႀကီးမ်ား အား ဘဘုန္း-ဟု ေခၚေ၀ၚၾကျမဲ ျဖစ္သည္ကို ေတြ႔ရသည္။

၂။ ဘုရားပံုေတာ္မ်ား ရုပ္တုေတာ္မ်ားကို ဤသို႔ လက္ေျခာက္ေခ်ာင္းစသည္ ထုလုပ္ျခင္းမွာ အလြန္မသင့္ေလ်ာ္ေသာ လုပ္ေဆာင္မႈမ်ား ျဖစ္ပါသည္။ ဤေခတ္တြင္ လက္ေျခာက္ေခ်ာင္း၊ ေျခေျခာက္ေခ်ာင္း ရွိသူမ်ားအား ၀ဋ္မကင္းသူမ်ားဟု အသိအမွတ္ျပဳၾကပါသည္။ ျမတ္စြာဘုရား ရုပ္တုေတာ္အား ဤသို႔အဆန္းထြင္ ထုလုပ္သူမ်ားအဖို႔ လြန္စြာပင္ အျပစ္ႀကီးလွပါသည္။ လံုး၀မလုပ္သင့္ေသာကိစၥပင္ ျဖစ္ပါသည္။