ျမတ္မဂၤလာစာေစာင္ပါ ျမန္မာျပည္တလႊားမွ ရဟန္း၊ရွင္၊လူမ်ားက ဆရာေတာ္ ရေ၀ထြန္း (အ႐ွင္တိေလာကသာရ) ထံသုိ႕ ဘာသာေရးႏွင္႕ ပက္သက္၍ ေမးျမန္းထား သည္မ်ားကို ျပန္ေျဖ ထားျခင္းျဖစ္သည္။ ဘာသာေရးႏွင္႕ပက္သက္၍ မိမိကိုယ္တုိင္ မရွင္းလင္းသည္ မ်ားကိုပါ သိရွိႏုိင္သည္႕အျပင္ မိမိမေတြးမိသည္႕ ေမးခြန္းမ်ားကိုပါ ေတြ႕ရႏုိင္သည္။ အထူးသျဖင္႕ ႏုိင္ငံရပ္ျခားသုိ႕ ေရာက္ရွိေနသူမ်ား၊ ေမးျမန္းရမည္႕ ရဟန္းသံဃာေတာ္မ်ား၏ အေ၀းတြင္ ေရာက္ရွိ ေနသူမ်ား၊ ဗုဒၶဘာသာႏွင္႕ ပက္သက္၍ ႏုိင္ငံျခားသားမ်ား ေမးျမန္းလာမႈကို ေျဖၾကားလုိသူမ်ား အထူးေဆာင္ထား သင္႕ေသာစာအုပ္ ျဖစ္သည္။ ေျဖၾကားရာတြင္ လုိရင္းတုိရွင္း၊ အေထာက္အထား ခုိင္ခုိင္လုံလုံျဖင္႕ ေျဖၾကားထားသည္ကို ေတြ႕ရသည္။

( ေမး ) ( ေရစက္ခ် အမွ်ေ၀ )
အရွင္ဘုရား၊ ေရတြင္း၊ ေရကန္၊ ဘုရား၊ ေက်ာင္း၊ သိမ္၊ ဇရပ္မ်ား ေဆာက္လုပ္လွဴဒါန္းသည္မွအစ ဆြမ္းေကၽြး၊ ပရိတ္နာ၊ ရွင္ျပဳ၊ သီလခံယူ၊ တရားနာ စသည္၌ ေနာက္ပိတ္ဆံုး ေရစက္ခ်၊ အမွ်ေ၀၊ သာဓုေခၚ ျပဳလုပ္ၾကသည္မ်ားကို ေတြ႔ရပါသည္။ အကယ္၍မ်ား အထက္ေဖာ္ျပပါ အလွဴဒါနေကာင္းမႈမ်ား ျပဳလုပ္ျပီး ေရစက္ခ်၊ အမွ်ေ၀၊ သာဓုေခၚ မျပဳခဲ့ပါလွ်င္ ၄င္းျပဳလုပ္ခဲ့ေသာ အလွဴဒါနေကာင္းမႈအတြက္ ေကာင္းက်ိဳးခ်မ္းသာ၊ ကုသိုလ္မ်ား မရႏိုင္ဘူးလားဘုရား၊ အလွဴဒါန အထမေျမာက္ျခင္းေရာ ျဖစ္ႏိုင္ပါသလားဘုရား၊ ဘာပစၥည္းလွဴလွဴ ေရစက္ခ်၊ အမွ်ေ၀၊ သာဓုေခၚျပီးမွ ကုသိုလ္အက်ိဳး ခံစားရပါသလား ဘုရား၊ ေျဖၾကားေပးေတာ္မူပါ အရွင္ဘုရား။
( ဦး၀မ္း-၃-ရပ္ကြက္၊ ဥႆာျမိဳ႔သစ္၊ ပဲခူး )

( ေျဖ )
ေရစက္ခ်ျခင္းဟူသည္မွာ- အလွဴတခု လွဴဒါန္းရာ၌
၁။ လွဴဒါန္းျခင္း
၂။ ဆုေတာင္းျခင္းႏွင့္
၃။ အမွ်ေ၀ျခင္း ဟူ၍ အပိုင္း ၃-ပိုင္းရွိရာ ဤပစၥည္း ဤ၀တၳဳမ်ားကို လွဴဒါန္းပါ၏။
ဤသို႔လွဴဒါန္းရေသာေၾကာင့္ နိဗၺာန္မ်က္ေမွာက္ျပဳရပါလို၏။ ဤေကာင္းမႈ၏ အဖို႔ဘာဂကို သတၱ၀ါတို႔ ရရွိၾကပါေစ-ဟု စိတ္ေစတနာ ေလးေလးနက္နက္ျဖင့္ အမွ်ေ၀ရျခင္းမွာ ဘုရားအေလာင္း သူေတာ္ေကာင္းတို႔ ျပဳရိုးအစဥ္ပင္ ျဖစ္ပါသည္။

ေ၀ႆႏၲရာမင္းႀကီးသည္ ဒါနျပဳတိုင္း ေရစက္ခ်၊ အမွ်ေ၀ေလ့ရွိပါသည္။ ထိုေရစက္ခ် အမွ်ေ၀မႈသည္ပင္ မာရ္နတ္ စစ္တိုက္လာရာ၌ ဤေဗာဓိပင္ႏွင့္ ေရႊပလႅင္ကို ရေရး (သဗၺညဳတဉာဏ္ကိုရေရး) အတြက္ ေ၀ႆႏၲရာဘ၀တြင္ လွဴဒါန္း၍ ေရစက္ခ်ခဲ့သည္ကို ဤမဟာပထ၀ီေျမႀကီး အသိသက္ေသျဖစ္သည္ဟု သက္ေသျပဳသျဖင့္ ပထ၀ီေျမႀကီးက သက္ေသခံခဲ့ပါသည္။ အလွဴရွင္မွာ အျခား အကုသိုလ္အက်ိဳးေပး၍ ငရဲသို႔ ေရာက္သြားသည့္တိုင္ေအာင္ ယမမင္းက အမွ်ေပးေ၀ ဖူးသည္မဟုတ္ေလာ-ဟု သတိေပး၍ ကုသိုလ္ကို သတိရကာ ငရဲမွ လြတ္ႏိုင္ပါသည္။ ထို႔ျပင္လည္း ပုညကိရိယ ၀တၳဳ (ကုသိုလ္ေကာင္းမႈ) ၁၀-ပါးတြင္ အမွ်ေ၀ျခင္း (ပတၱိဒါန) သည္လည္း ဒါနစေသာ ကုသုိလ္တို႔ကဲ့သို႔ ကုသိုလ္ တမ်ိဳးျဖစ္ရာ ေရစက္ခ်၊ အမွ်ေ၀သျဖင့္ ကုသုိလ္တမ်ိဳး တိုးႏိုင္ပါေသးသည္။ အလွဴလွဴရာ၌ ဆုေတာင္းျခင္းမျပဳဘဲ လွဴျခင္းမွာ ေပးကမ္းျခင္းသက္သက္သာျဖစ္၍ နိဗၺာန္ကို ဆုေတာင္းမွ ဒါနပါရမီ ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ပါရမီဒါန ျပဳလုပ္ၾကသူတိုင္း ဆုေတာင္းျခင္း စသည့္ ေရစက္ခ်မႈကို မျပဳမေန ျပဳလုပ္ၾကရပါသည္။

( ေမး ) ( ေသြးလွဴဒါန္းျခင္း )
အရွင္ဘုရား၊ တပည့္ေတာ္သည္ ဆင္းရဲခ်ိဳ႔တဲ့သျဖင့္ အလွဴဒါန ႀကီးႀကီးက်ယ္က်ယ္ မျပဳႏိုင္ပါ။ သို႔ေသာ္ ေသြးလွဴဒါန္းမႈကိုမူ မၾကာမၾကာ ျပဳပါသည္။ ေသြးလွဴဒါန္းျခင္းသည္ မည္ကဲ့သို႔ ကုသုိလ္ရေၾကာင္း၊ ဒါနအမ်ားတြင္ မည္သည့္ဒါနမ်ိဳးျဖစ္ေၾကာင္း သိလိုပါသျဖင့္ ေျဖၾကားေပးေတာ္မူပါဘုရား။
( မသီတာ-ဘုရင့္ေနာင္ေစ်း၊ ရန္ကုန္ )

( ေျဖ )
နိဗၺာန္ မဂ္ဖိုလ္ကို ဆုေတာင္း၍ အပဗဟိဒၶျဖစ္ေသာ ပစၥည္း၀တၳဳ (တိုင္းျပည္ႏွင့္ သားမယားအထိ) လွဴဒါန္းေသာ ဒါနမွာ ဒါနပါရမီျဖစ္၍
အဂၤါ, ေျခ, လက္, မ်က္စိ, နား, ႏွာ စသည္ လွဴဒါန္းေသာဒါနမွာ ရိုးရိုးဒါနပါရမီထက္ မြန္ျမတ္ေသာ ဒါနဥပပါရမီ ျဖစ္ပါသည္။
သူတပါးအတြက္ မိမိအသက္ကို စြန္႔လွဴေသာ ပါရမီမွာ အျမတ္ဆံုး ပရမတၳပါရမီ ျဖစ္ပါသည္။

ေသြးလွဴျခင္းမွာ ဗဟိဒၶပစၥည္း၀တၳဳထက္ အရင္းက်ေသာ အဇၩတၱ၀တၳဳေသြးျဖင့္ ကယ္ဆယ္ေသာသေဘာ ျဖစ္သျဖင့္ ဒါနဥပပါရမီ၌ သြင္း၍ရပါသည္။ ထူးျမတ္ေသာ အသက္ကယ္ဒါန (ဇီ၀ိတဒါန) ျဖစ္သျဖင့္ ေသြးလွဴျခင္းမွာ အလြန္မြန္ျမတ္လွပါသျဖင့္ ႀကိဳးစား၍ လွဴဒါန္းေစလိုပါသည္။

( ေမး ) ( ရဟန္းခံႏွင့္ သိကၡာခ် )
အရွင္ဘုရား၊ ရဟန္းခံရာတြင္ ကာရကသံဃာထဲ၌ ပါရာဇိက ရဟန္းတပါး ပါပါက ပဥၥင္းေလာင္း ရဟန္း ျဖစ္-မျဖစ္ ႏွင့္ သိကၡာခ်လိုေသာ ရဟန္းသည္ ဘုရားရုပ္ပြားေတာ္ေရွ႔တြင္ မိမိကိုယ္ကို သိကၡာခ်၍ ရနိုင္-မရႏိုင္ ေျဖၾကားေပးေတာ္မူပါဘုရား။
( အဂၢဉာဏ-က-တ၊ ေတာင္ငူ )

( ေျဖ )
ရဟန္းခံရာ၌ ပါရာဇိက ရဟန္းအျပင္ ငါးပါးရွိက ပဥၥင္းေလာင္း ရဟန္းျဖစ္ပါသည္။
(ယခင္က က်မ္းညႊန္းပါဠိႏွင့္တကြ ေျဖဆိုခဲ့ျပီး ျဖစ္သည္)။

သိကၡာခ်ရာ၌ စိတ္၊ ေခတ္၊ ကာလ၊ ပေယာဂ၊ ပုဂၢလ၊ ၀ိဇာနန-အဂၤါ ၆-ပါးရွိရာ နားေထာင္ေနေသာ ပကတိ စိတ္မွန္ပုဂၢိဳလ္ႏွင့္ သိကၡာခ်သံကိုၾကား၍ သိျခင္းအဂၤါႏွင့္ျပည့္စံုရန္ လိုအပ္လွသျဖင့္ ဘုရားေရွ႔၌ မိမိကုိယ္ကို သိကၡာခ်၍ မရပါ။
နားေထာင္ေနေသာ ပုဂၢိဳလ္တဦးဦး (သို႔မဟုတ္) အမ်ားရွိရန္ လိုအပ္လွပါသည္။

အထူးမွတ္သားရန္မွာ
ရွင္သာမေဏျပဳရာ၌ ဆရာေရာ သာမေဏေလာင္းပါ သရဏဂံုပီသျခင္း (ဥဘေတာ၀ိသုဒၶိ) အေရးႀကီးသျဖင့္ ရွင္ျဖစ္ရန္ခက္ေသာ္လည္း လူထြက္ရာ၌ လူ၀တ္လဲလွယ္ရံုမွ်ျဖင့္ ျပီးေသာေၾကာင့္ အျပဳခက္၍ အထြက္လြယ္ပါ
သည္။ ရဟန္းခံရာ၌ ရဟန္းေလာင္း အဂၤါညီသူအဖို႔ ကမၼ၀ါဆရာမ်ားက ကမၼ၀ါစာပီသစြာ ဖတ္ရြတ္ႏိုင္လွ်င္ ရဟန္းျဖစ္သည္။ လူထြက္ရာ၌မူ သိကၡာခ်အဂၤါႏွင့္ ညီညြတ္ရန္ ခက္လွသျဖင့္ အျဖစ္လြယ္ကာ အထြက္ခက္လွသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ လြယ္လြယ္သိကၡာခ်ရန္ မသင့္ေၾကာင္း သတိျပဳသင့္ပါသည္။